Alles over kalkuitslag

  • Alles over kalkuitslag

    Wat is kalkuitslag?


    Kalkuitslag kan ontstaan bij alle producten die cement bevatten, zoals beton. Het ziet eruit als een witte sluier in milde vorm tot een witte korst in ernstige vorm. Je kan kalkuitslag detecteren door de steen nat te maken. Als het verschil in kleur verdwijnt, gaat het om kalkuitslag en niet om een kleurverschil van de steen zelf. Kalkuitslag brengt enkel tijdelijke esthetische nadelen met zich mee en heeft geen invloed op de kwaliteit en duurzaamheid van de betonproducten.

    Hoe ontstaat kalkuitslag?


    Cement bevat zouten zoals calcium. De meeste kalkuitslag is ontstaan uit calcium. Door een chemische reactie van calcium met water ontstaat calciumhydroxide. Wanneer calciumhydroxide vervolgens reageert met de CO2 uit de lucht, ontstaat calciumcarbonaat. Calciumcarbonaat is moeilijk oplosbaar in de regen.

    Er is slechts heel weinig kalkvorming nodig om een zichtbaar effect te hebben. Kalkuitbloei is zichtbaar wanneer de vorming van calciumcarbonaat aan het oppervlak ontstaat, of wanneer het calciumcarbonaat zodanig opgehoopt is dat het tot aan het oppervlak komt.

    Een sluier of korst kan ook ontstaan door de reactie van andere zouten dan kalk. De reactie van sodium en potassium, zouten die aanwezig zijn in cement, veroorzaakt ook een witte uitslag. In tegenstelling tot calciumcarbonaat, lossen sodium- en potassiumcarbonaten wel op in water. Dit soort uitslag is dus snel weer verdwenen. Een kalkkorst kan ook zouten uit de omgeving bevatten, waardoor de uitslag soms een gele of bruine tint krijgt. De kalk wordt ook vuil en dit vuil is moeilijk te verwijderen.

    Wat is het verschil tussen primaire en secundaire kalkuitslag?


    Primaire kalkuitslag is uitslag die ontstaan is door het opdrogen van productiewater. Secundaire uitslag treedt op bij in contact komen met een externe waterbron.

    Welke eigenschappen van beton beïnvloeden kalkuitslag?


    Kalkuitbloei verschilt naargelang de waterdoorlatendheid en de porositeit van het beton. De waterdoorlatendheid is afhankelijk van de diameter van de poriën. Het wordt gemeten aan de hand van de snelheid waarmee water door het materiaal stroomt. De porositeit is de verhouding van het volume van de poriën tot het totale volume van het materiaal.

    Water droogt aan het wateroppervlak. Het droogfront bevindt zich op de plaats waar het water verdampt. Hier worden eventueel aanwezige zouten uit het water afgezet. Hoe dichter het droogfront zich aan het oppervlak van het beton bevindt, hoe groter de kans dat de zoutafzetting zichtbaar is.

    Hoe smaller de poriën, hoe meer kans op primaire uitslag, maar hoe minder kans op secundaire uitslag. Hoe smaller de poriën, hoe hoger de druk van het wateroppervlak en hoe sneller het watertransport door zuigkracht is. Het droogfront bevindt zich daardoor dichter bij het oppervlak. Bovendien zal in fijne poriën water zich sneller in vloeibare vorm verplaatsen. Zouten worden niet getransporteerd door dampen, dus bij brede poriën treedt pas uitslag op bij saturatie. Doordat dicht beton minder water opneemt en de poriën verstopt geraken door kalk, wordt secundaire kalkuitslag dan weer tegengehouden.

    Hoe kan kalkuitslag verhinderd worden?


    De Marshalls replicastenen uit gegoten beton zijn behandeld met een soort vernislaag die het beton afschermt van de CO2 uit de lucht. Primaire uitslag is mogelijk echter al ontstaan voordat de vernislaag werd aangebracht. Deze oppervlaktebehandeling vermijdt wel secundaire uitslag. Doordat de calciumhydroxide niet in contact komt met CO2, kan geen calciumcarbonaat gevormd worden. Tegen de tijd dat de vernislaag afgesleten is, is de meeste aanwezige calciumhydroxide in het water in de ondergrond weggesijpeld. Daarom kan oppervlaktebehandeling kalkuitslag in 80 tot 90 procent van de gevallen voorkomen.

    De ondergrond moet in alle gevallen waterdoorlatend zijn, zodat het water in de bodem kan wegvloeien. Hoe minder water aanwezig in het beton, hoe kleiner de kans op kalkuitslag.

    Hoe kan ik kalkuitslag verwijderen?


    Verse uitslag kan je verwijderen door de kalk los te maken met een droge harde borstel. Vervolgens zuig je de losse kalk op met een stofzuiger. Opgelet, gebruik geen zeep en detergenten. Deze kunnen kalkkuitslag verergeren.

    Je kan kalkuitslag ook behandelen met zuiver water. Het beton moet hierbij volledig verzadigd worden. Een andere mogelijkheid is een behandeling met een zoutzuuroplossing. (goed naspoelen, want zoutzuur kan kleur en textuur aantasten). Elk van de oplossingen is echter intensief en nooit 100 procent effectief.

    In de meeste gevallen zal kalkuitslag na 1 jaar tot 1,5 jaar verdwenen zijn. Kalkuitbloei verdwijnt vanzelf doordat bij regenwater het calciumcarbonaat verder reageert met water en CO2 tot calciumhydrogeencarbonaat, dat wel oplost in water. Bovendien wordt kalkuitslag aangetast door het zuur uit de regen en door slijtage.

    Kalkvorming zal echter niet stoppen wanneer er veel zouten aanwezig zijn in de omgeving (bv. uitlaatgassen, grondwater (lek in de pijpleiding), zeezout …). Wanneer kalkuitslag niet met de tijd verdwijnt, moeten externe zoutbronnen onderzocht worden, want bv. sodiumsulfaat kan de duurzaamheid van het beton aantasten.

    Welke externe factoren beïnvloeden kalkuitslag?


    Er zijn vele en complexe factoren die het vormen van kalkuitslag beïnvloeden, dus het fenomeen is moeilijk te controleren. Wel zijn de volgende factoren bekend.

    • Hoe meer water, hoe meer kans op kalkuitslag.
    • Lage temperaturen verhogen de kans op kalkuitslag.
    • Pigment bevat extra zouten. Daardoor komt kalkuitslag vaker voor bij gekleurd beton.
    • Gerecycleerd (leiding)water bevat meer zouten dan bronwater.
    • Hoe lager de water/cement-ratio, hoe fijner de poriën.

    Lees meer nieuws en berichten over Marshalls

    Door Nele Van Der Plas op 23/06/2017
Terug naar boven